EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZJUM

STANDARDY OGÓLNE WYMAGAŃ
będące podstawą przeprowadzania egzaminu w klasie trzeciej gimnazjum.

A. Standardy wymagań z zakresu przedmiotów humanistycznych

I. Czytanie i odbiór tekstów kultury

Uczeń:

1. Czyta teksty kultury (w tym źródła historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej człowieka, podlegające odczytywaniu i interpretacji, zwłaszcza teksty kultury należące do polskiego dziedzictwa kulturowego - na poziomie dosłownym, przenośnym i symboliczny.
2. Interpretuje teksty kultury, uwzględniając intencje nadawcy, odróżnia fakty od opinii, prawdę historyczną od fikcji, dostrzega perswazję, manipulację, wartościowanie
3. Wyszukuje informacje zawarte w różnych tekstach kultury, w szczególności w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, ilustracjach, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach
4. Dostrzega w odczytywanych tekstach środki wyrazu i określa ich funkcje - dostrzega środki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzieł sztuki plastycznej i muzyki
5. Odnajduje i interpretuje związki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i świata - odnajduje i interpretuje związki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i życiu społecznym
6. Dostrzega i analizuje konteksty niezbędne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada się na ich temat oraz wyjaśnia zależności między różnymi rodzajami tekstów kultury (plastyką, muzyką, literaturą)
7. Dostrzega wartości wpisane w teksty kultury

II. Tworzenie własnego tekstu

Uczeń:

1. Buduje wypowiedzi poprawne pod względem językowym i stylistycznym, w następujących formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reportaż, artykuł, wywiad, ogłoszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pamiętnik
2. Posługuje się kategoriami i pojęciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i ścieżek edukacyjnych
3. Tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej
4. Zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst na zadany temat, spójny pod względem logicznym i składniowym
5. Formułuje, porządkuje i wartościuje argumenty uzasadniające stanowisko własne lub cudze
6. Analizuje, porównuje, porządkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury
7. Dokonuje celowych operacji na tekście: streszcza, rozwija, przekształca stylistycznie
8. Wypowiada się na temat związków między kulturą rodzimą a innymi kręgami kulturowymi, w tym komentuje powiązania, zwłaszcza między kulturą polską a śródziemnomorską oraz określa te powiązania w różnych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, życiu codziennym, w odniesieniu do przeszłości i w czasach obecnych
9. Formułuje problemy, podaje sposoby ich rozwiązania, wyciąga wnioski, wypowiada się na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury

B. Standardy wymagań z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych

I. Umiejętne stosowanie terminów, pojęć i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezbędnych w praktyce życiowej i dalszym kształceniu

Uczeń:

1. Stosuje terminy i pojęcia matematyczno-przyrodnicze:
   • czyta ze zrozumieniem teksty, w których występują terminy i pojęcia matematyczno-przyrodnicze, np. w podręcznikach, w prasie,
   • wybiera odpowiednie terminy i pojęcia do opisu zjawisk, właściwości, zachowań, obiektów i organizmów,
   • stosuje terminy dotyczące racjonalnego użytkowania środowiska
2. Wykonuje obliczenia w różnych sytuacjach praktycznych:
   • stosuje w praktyce własności działań,
   • operuje procentami,
   • posługuje się przybliżeniami,
   • posługuje się jednostkami miar
3. Posługuje się własnościami figur:
   • dostrzega kształty figur geometrycznych w otaczającej rzeczywistości,
   • oblicza miary figur płaskich i przestrzennych,
   • wykorzystuje własności miar

II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji

Uczeń:

1. Odczytuje informacje przedstawione w formie:
   • tekstu,
   • mapy,
   • tabeli,
   • wykresu,
   • rysunku,
   • schematu,
   • fotografii
2. Operuje informacją:
   • selekcjonuje informacje,
   • porównuje informacje,
   • analizuje informacje,
   • przetwarza informacje,
   • interpretuje informacje,
   • czytelnie prezentuje informacje,
   • wykorzystuje informacje w praktyce

III. Wskazywanie i opisywanie faktów, związków i zależności w szczególności przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych

Uczeń:

1. Wskazuje prawidłowości w procesach, w funkcjonowaniu układów i systemów:
   • wyodrębnia z kontekstu dane zjawisko,
   • określa warunki jego występowania,
   • opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,
   • wykorzystuje zasady i prawa do objaśniania zjawisk
2. Posługuje się językiem symboli i wyrażeń algebraicznych:
   • zapisuje wielkości za pomocą symboli,
   • zapisuje wielkości za pomocą wyrażeń algebraicznych,
   • przekształca wyrażenia algebraiczne,
   • zapisuje związki i procesy w postaci równań i nierówności
3. Posługuje się funkcjami:
   • wskazuje zależności funkcyjne,
   • opisuje funkcje za pomocą wzorów, wykresów i tabel,
   • analizuje funkcje przedstawione w różnej postaci i wyciąga wnioski
4. Stosuje zintegrowaną wiedzę do objaśniania zjawisk przyrodniczych:
   • łączy zdarzenia w ciągi przemian,
   • wskazuje współczesne zagrożenia dla zdrowia człowieka i środowiska przyrodniczego,
   • analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdziałania współczesnym zagrożeniom cywilizacyjnym,
   • potrafi umiejscowić sytuacje dotyczące środowiska przyrodniczego w szerszym kontekście społecznym

IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiejętności do rozwiązywania problemów

Uczeń:

1. Stosuje techniki twórczego rozwiązywania problemów:
   • formułuje i sprawdza hipotezy,
   • kojarzy różnorodne fakty, obserwacje, wyniki doświadczeń i wyciąga wnioski
2. Analizuje sytuację problemową:
   • dostrzega i formułuje problem,
   • określa wartości dane i szukane (określa cel)
3. Tworzy modele sytuacji problemowej:
   • wyróżnia istotne wielkości i cechy sytuacji problemowej,
   • zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,
   • potrafi umiejscowić sytuacje dotyczące środowiska przyrodniczego w szerszym kontekście społecznym
4. Tworzy i realizuje plan rozwiązania:
   • rozwiązuje równania i nierówności stanowiące model problemu,
   • układa i wykonuje procedury osiągania celu
5. Opracowuje wyniki:
   • ocenia wyniki,
   • interpretuje wyniki,
   • przedstawia wyniki

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lutego 2000 r. w sprawie standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów.
Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 4 a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 i Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 141, poz. 943 z 1998 r. Nr 117, poz. 759 i Nr 162, poz. 1126 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136) .